Transcript masterclass toegankelijkheid

Hier lees je het transcript van de masterclass toegankelijkheid die tijdens de conferentiedag werd gegeven. De sprekers waren socioloog en auteur Lisa Hinderks en front-end developer Darice de Cuba.

Lisa’s presentatie kun je hier vinden.

Darice’s presentatie kun je hier vinden.

One’sy Muller: We gaan verder met het onderdeel waarbij we drie sprekers hebben. Eerst gaat schrijver en sociaal wetenschapper Lisa Hinderks vertellen over toegankelijkheid voor doven en slechthorenden met betrekking tot podcasts. En daarna zal front-end developer Darice de Cuba ingaan op hoe je een transcript maakt van een podcast dat goed leesbaar is.

.

Dus Lisa, we beginnen met jou. Dank je wel.

.

Lisa Hinderks: Ja, dank je wel. Ok. Nou laat ik dan beginnen, toch? Ik ben Lisa, wat je al vertelde. Ik ben eerst benieuwd: hebben jullie ooit eerder een dove, slechthorende ontmoet, gesproken, of ben ik de eerste? Ben ik bijzonder voor jullie? Ben ik nieuwsgierig naar. Is er iemand die daar iets over kan vertellen?

.

Iemand uit het publiek: Ja ik werk op een afdeling op de afdeling Nederlandse gebarentaal. Dus ik ben het gewend om gebarenden om me heen te zien.

.

Lisa Hinderks: Ah leuk, leuk, mooi. Leuk dat je er bent. Nog anderen? Iemand anders?

.

Iemand uit het publiek: Ik heb nooit eerder een doof iemand ontmoet, maar wel een tijdje gebarentaal geleerd voor mijn neefje die niet meteen begon met praten.

.

Lisa Hinderks: Ah ok, ja. Weet je nog wat gebaren trouwens?

.

Iemand uit het publiek: Werken.

.

Lisa Hinderks: Werken, ja.

.

Iemand uit het publiek: En dit was het gebaar voor mijn man, Chris. Was een soort O en een C. En ik was tante Maaike, met een T.

.

Lisa Hinderks: Ah ja, leuk. Dit is mijn naamgebaar. Lisa. Mijn ouders hebben me dat naamgebaar gegeven. Iedereen heeft een naamgebaar, misschien moet ik dat even uitleggen, anders weet je niet zo goed hoe je het over iemand moet hebben. Want we roepen iemand natuurlijk niet, dus we hebben een naamgebaar. Als je het hebt over Lisa… Vaak heeft het te maken met iemands uiterlijk of iemands hobby of een karaktereigenschap, dat bepaalt je naamgebaar.

.

Dus ik mag jullie vandaag iets vertellen over toegankelijkheid van podcasts. Want podcasts zijn eigenlijk helemaal niet toegankelijk. Dus ik vond het wel grappig om hier te komen vertellen. Ik weet bijna niets over podcasts omdat ik ze nooit luister want dat kan ik niet, dus vind ik het heel grappig om hier te komen vertellen hoe je die toegankelijk kunt maken. Dus dat is voor mij heel bijzonder. Ik vind het ook wel spannend, ik heb ook wel workshops gegeven maar dat is vooral online geweest de afgelopen tijd. En dan kijk je de hele tijd naar je eigen hoofd, nu kijk ik gelukkig naar andere mensen. Ook wel weer eens een leuke ervaring.

.

Nou, ze had me al een beetje voorgesteld. Ik ben onderzoeker, medisch antropoloog en socioloog. Ik ben schrijver, ik schrijf graag columns en ik ben altijd een beetje een activist geweest. Eigenlijk omdat dat moet. Omdat de samenleving niet toegankelijk is moet je wel, dus als je het toegankelijker wil hebben moet je wel een activist zijn. Dus vooral op het gebied van toegankelijkheid.

.

In de coronatijd werden podcasts natuurlijk heel hip, iedereen deed wel een podcast ergens over. En ik wilde graag ook wel toegang tot de informatie. Maar podcasts zijn niet toegankelijk, dus het is goed om na te denken over hoe je die wel toegankelijk kunt maken. En dat is lastig, want het is natuurlijk heel auditief. En je kunt het transcriberen naar tekst, of vertaal je het dan naar gebarentaal? Dus ik moest daar ook even over nadenken. Maar daar kom ik straks op terug.

.

En ik hou me ook wel bezig met toegankelijke stembureaus, heb ik me vorig jaar voor ingezet. Afgelopen verkiezingen in Utrecht was de eerste keer dat stembureaus toegankelijk waren, dus dat was wel leuk. Daar zaten allemaal dove vrijwilligers in het stembureau, dus mensen horend of doof kwamen stemmen daar, kwamen in aanraking met dove mensen. En op die manier kwamen ze toch in aanraking op een hele laagdrempelige manier met gebarentaal. Omdat eigenlijk in principe iedereen – nou niet iedereen moet dat, maar iedereen mag stemmen. Dus op die manier is wel leuk om een stembureau tegen te komen met gebarentaal. Dus met dat soort dingen hou ik me bezig qua toegankelijkheid.

.

Dat doe ik niet alleen vandaag, maar ook met Darice, Darice de Cuba. Zij gaat na mij het een en ander vertellen. En er is dus een tolk ook in de zaal die je hoort praten, dat is Renske, tolk gebarentaal. En een schrijftolk. Dus dat zijn twee verschillende tolken, zij tolkt naar gebarentaal die achterin staat en naar gesproken Nederlands en zij tolkt naar tekst maar Darice zal daar straks misschien nog wat over vertellen.

.

Ik ben vooral heel erg benieuwd… Ik hoop tenminste dat iedereen een telefoon bij zich heeft, want ik ben benieuwd naar welke tv-programma’s jullie vroeger keken. Noem eens wat tv-programma’s die je altijd keek. En ik dacht misschien kunnen we dat even doen via mentimeter, dat jullie even kunnen invullen welke tv-programma’s jullie zoal bekeken.

.

Dit is de code voor de mentimeter.

Allemaal gelukt? Komt zo terug hoor, even iets doen, komt zo terug.

Het scherm houdt ermee op? Oh.

Ah ja, de code staat hier bovenaan.

Lukt het iedereen om erin te komen? Ah kijk, er verschijnt al het een en ander.

.

Heeft iedereen wat… Je kunt meerdere dingen invoeren, heeft iedereen iets ingevoerd? Oh leuk om te zien. Villa Achterwerk ja, Klokhuis, Jeugdjournaal.

.

Ja, ok, dan kom ik nu tot mijn punt. Want net zagen jullie allemaal tv-programma’s die jullie vroeger hebben gekeken, heel veel verschillende dingen. Villa Achterwerk, geen idee hoe je dat zou moeten gebaren, allerlei verschillende programma’s. Doven keken die programma’s niet omdat ze niet toegankelijk waren. Dus zoals toen wij opgroeiden, wij dove kinderen, keken we dit soort dingen. Wij keken dit. En wat valt hieraan op?

.

Iemand uit het publiek: Engels, want ondertiteling.

.

Lisa Hinderks: Precies, Engels, want ondertiteling. Ja. En dat is wel grappig, moet ik erbij vertellen. Ik heb twee broers, een dove en een horende broer. En de horende broer is jonger dan ik, dus ik vroeg eens aan mijn dove broer: wat herinneren jullie je van tv-tijd vroeger? Want we keken dit soort dingen, dit soort tv-programma’s. En mijn broer heet Tim. Tim zei: ja we keken vroeger altijd Amerikaanse tv-programma’s of Engels. Dus daar werden we op school wel mee geplaagd, want we keken wel volwassen programma’s. Dit keken we echt als kind he, we waren zeven jaar oud en hier keken we naar. Dus we keken Pimp my ride bijvoorbeeld. Kennen jullie misschien ook niet? McCloud’s Daughters, Duke’s Hazard, dus dat soort programma’s keken wij als klein kind.

.

En gelukkig is daarin best wat ontwikkeling. Tv-programma’s die net werden genoemd zijn tegenwoordig allemaal voorzien van ondertiteling. Volgens wet- en regelgeving moet dat ook, gelukkig maar. Maar voor onze generatie zeg maar, als je nu zou vragen aan doven: wat keek jij vroeger? Dan zijn dat dezelfde programma’s als dit. Wat heel, een heel andere ontwikkeling is dan leeftijdsgenoten natuurlijk.

.

Spongebob had iemand ook ingevoerd, ik heb echt geen idee waar dat over gaat. Iets met onderwater, een ananas, maar verder ik heb echt geen flauw idee wat daarin gebeurt, want het is niet toegankelijk. Of Totally spies schijnt een ding te zijn, geen idee waar dat over gaat.

.

Dus soms voelde dat wel een beetje alsof wij iets misten, wat heb ik in die tijd allemaal gemist? En ook Dragonball Z. Ik hoor nu heel veel mensen in mijn omgeving die dat allemaal aan het terugkijken zijn omdat dat nu ondertiteld is. Eerder konden we dat niet zien, dus er zijn mensen van mijn leeftijd die het terug gaan kijken om te kijken wat dat was. Dus wij begrepen nooit waar andere mensen het over hadden ook.

.

Dus ik heb net gezegd: iedere keer als er een trend is… Dus nu: podcasts zijn hip, heel veel mensen maken podcasts, wat natuurlijk leuk is. Daarvoor had je, waren vlogs heel erg in, daarvoor tv-programma’s… Bij iedere ontwikkeling is het altijd zo dat de toegankelijk heel veel later pas komt. Wij lopen altijd achter de feiten aan. Wetgeving is nu gericht op het toegankelijk maken van tv-programma’s. Maar er is ook online tv en voor online tv hoef je die wet- en regelgeving niet te volgen, want dat is daarin nog niet vastgelegd in die wet. Dus ja, we lopen altijd achter de feiten aan is het gevoel. En dat is zonde, dus ik hoop dat ja, podcasts zijn een aantal jaar wel een ding, maar ik hoop dat die nu wat toegankelijker gaan worden.

.

Ik ben heel erg benieuwd of jullie tips hebben. Welke podcasts zijn echt geniaal, fantastisch, welke vinden jullie leuk? Voer die even in in de mentimeter. Of welke podcasts maken jullie zelf, ben ik ook wel nieuwsgierig naar, dan ga ik thuis op onderzoek wat jullie allemaal aan het doen zijn.

.

Ziet er allemaal heel interessant uit.

Ja, heeft iedereen kunnen invullen wat ie wilde?

Ik ben heel benieuwd: welke van deze is toegankelijk? Welke van deze biedt een transcript?

.

Iemand uit het publiek: Bijna. Mijn podcast heeft bijna een transcript.

.

Lisa Hinderks: Oh wat leuk, mooi. Welke podcast is dat?

.

Iemand uit het publiek: Het heet Kletsheads, het gaat over de taalontwikkeling van meertalige kinderen.

.

Lisa Hinderks: Oh leuk. Maar de rest wat hier staat is alleen maar te luisteren, niet toegankelijk?

.

Iemand uit het publiek: This American Life is volgens mij…

.

Lisa Hinderks: Ah ok. Ok.

.

Iemand uit het publiek: 99% Invisible, zijn volgens mij transcripties, maar altijd hele lange artikelen die over hetzelfde onderwerp gaan.

.

Lisa Hinderks: Ah ok, leuk. Ja, inderdaad, wat ik al zei van tevoren: ik weet helemaal niets over podcasts, dus leuk om deze tips te krijgen, dan ga ik eens op zoek naar wat er zoal in gebeurt.

.

Ik weet eigenlijk alleen van deze dat ze toegankelijk zijn: de Big Vegan Sister, had volgens mij hiervoor ook een lezing gegeven, hartstikke leuk. En Ziek ook. Die is ook toegankelijk. En verder weet ik van niets, maar jullie noemen deze dus ik ga op onderzoek uit.

.

Net al gezegd: podcasts zijn trendy en hip en weer niet toegankelijk. En ik ben altijd opgegroeid met het idee dat ik weet dat dingen niet toegankelijk zijn voor mij. Dus als ik tv kijk: ik weet dat ik uit een aantal dingen kan kiezen en dat dat maar een beperkte keuze is. En met podcasts is het precies hetzelfde. Er zijn er ongelofelijk veel, er is zo ontzettend veel informatie, zo veel kennis, zee aan ervaringen, aan verhalen, en ik zou die heel graag willen kunnen luisteren, maar ik kan er niet bij. Ik kan daar niet bij komen, het is een schat aan informatie die ik niet ga kennen. En dat is zonde. En natuurlijk kun je nooit alle informatie van de wereld tot je nemen, maar het deel wat nu bereikbaar is voor mij is vrij beperkt.

.

Dus ik wil het hebben over de doven en slechthorenden, wie dat zijn. Want ik sta hier, ik ben doof, maar de groep doven en slechthorenden is heel groot en heel divers. Er zijn doven, slechthorenden, mensen die laat zijn geworden, plots doof zijn geworden, daarbinnen heb je dan ook nog allerlei variaties: mensen die een cochleaire implantaat hebben, die zonder helemaal doof zijn. Ik heb een hoorapparaat waar ik iets mee kan horen, maar ik noem mezelf wel doof dus er zijn ontzettend veel verschillen in die grote groep doven en slechthorenden. Er zijn doven die gebarentaalvaardig zijn, er zijn doven die niet gebarentaalvaardig zijn, mensen die enigszins gebarentaal spreken. Dus die groep is ook al heel erg gevarieerd. Bijvoorbeeld: Darice en ik geven samen een workshop. Darice heeft een schrijftolk ingezet, is opgegroeid met de Nederlandse taal, ik ben opgegroeid met de Nederlandse gebarentaal, dat is de enige taal die voor mij echt toegankelijk is. Dus daarom ook dat… wij alleen met zijn tweeën zijn al verschillend, moet je je voorstellen hoe divers de dovengemeenschap is, die is enorm divers. Met ook allemaal andere behoeften.

.

En doven en slechthorenden, jullie zeggen misschien hebben jullie ze nooit ontmoet. Waarschijnlijk wel, maar dat weet je natuurlijk niet dat iemand slechthorend of doof is, want dat zie je niet, dat valt niet op. Het is een onzichtbare, nou ja beperking. Tot iemand begint te spreken in gebarentaal en dan zie je dat diegene waarschijnlijk doof is. Wat trouwens niet hoeft te zijn, want er zijn ook mensen die horen en wel gebarentaal spreken, maar iemands doofheid valt op door een hoorapparaat, een CI of gebarentaal.

.

Ik noemde net ook dat er informatiedeprivatie bestaat onder veel doven. Omdat er zo ontzettend weinige informatie toegankelijk is. Echt heel weinig. Ik ben tweetalig opgegroeid, dus mijn Nederlands leesvaardigheid is ok, is prima. Maar er is ook een groep die opgegroeid is met Nederlandse gebarentaal als moedertaal die een heel andere ervaring hebben met het Nederlands, want het Nederlands is een heel andere taal. Dus je kunt zeggen: ik maak het toegankelijk in tekst, want dan is het toegankelijk, maar dan is het niet toegankelijk voor alle doven, want niet iedereen is even vaardig in het lezen van het Nederlands, omdat het zo’n andere taal is dan het Nederlandse gebarentaal.

.

Er is informatiedeprivatie, maar er is ook een groep die taaldeprivatie ervaart omdat ze tijdens het opgroeien te weinig taalaanbod hebben gehad of geen taalaanbod of een ontoegankelijk aanbod in de taal. Dus die groep heb je ook nog binnen de dovengemeenschap. Dus het is een enorme mix aan diversiteit binnen één groep.

.

Dus nu naar waar jullie hiervoor zijn. Ik hoop – ik neem aan dat jullie je podcasts toegankelijk willen maken, aangezien jullie hier zitten, dat hoop ik dan maar. Er zijn verschillende mogelijkheden. En ik had er zelf drie bedacht, Darice weet er misschien wel wat meer. Maar ik dacht: je kunt de audio naar tekst omzetten. Dat is de logischte, simpelste stap om te doen, maar dat heeft natuurlijk zijn voor- en nadelen, waar ik straks op terug zal komen. Of je kunt zeggen: nou ja, we laten de audio vertalen naar de Nederlandse gebarentaal. Dus je zet een tolk in of een doof persoon die de audio kan omzetten naar gebarentaal. Of je kunt zeggen: we maken überhaupt geen podcast, maar een vlog. En dan kun je het ondertitelen, waardoor je ziet wat de context is, want – nee ga ik straks vertellen, anders gaat het te veel door elkaar. Waardoor de context duidelijk is. Maar dan wordt het meer een vlog dan een podcast. Dus de derde is eigenlijk al niet helemaal een podcast meer, dus die valt misschien al af.

.

En dit zijn voor- en de nadelen. Voor een audiotranscript, in principe is dat makkelijk te regelen. Er is een heleboel technologie tegenwoordig beschikbaar. Darice gaat daar zo meer over vertellen, over de technologie erachter. Die kan de audio omzetten naar een transcript, dus dat is vrij makkelijk te doen. Je maakt het daardoor voor meerdere doelgroepen toegankelijk, voor plotsdoven, laatdoven, slechthorenden of mensen die misschien het liever willen lezen, mensen die Nederlands aan het leren zijn, die kunnen dan meelezen en dan kan het ter ondersteuning makkelijk zijn. Maar ik heb al gezegd: het is niet voor alle doven en slechthorenden toegankelijk, omdat doven die opgegroeid zijn met de Nederlandse gebarentaal als moedertaal, daarvan is Nederlands hun tweede taal en die kunnen dat misschien niet goed volgen.

.

Je kunt het vertalen naar Nederlands gebarentaal. Om naar te kijken is dat – maar misschien is dat een heel subjectief oordeel van mij – maar ik vind dat heel prettig om te zien. Dan hoef ik niet te lezen maar dan kan ik kijken. Het is toegankelijk voor de doelgroep die Nederlands als moedertaal heeft, dus mensen die Nederlandse gebarentaal niet als moedertaal hebben is het niet toegankelijk voor. De intonatie en de context worden meegenomen in de vertaling, dus met mimiek en met houding. Want zo’n tekst is natuurlijk plat, daar mis je de intonatie in. Dus of je moet een heel uitgebreid transcript maken met daarbij ook iemand schreeuwt of iemand huilt of als je het zo uitgebreid zou doen, zou je daar de sfeer en intonatie in meenemen, maar in principe mist dat in tekst.

.

Maar een nadeel aan het laten vertalen naar Nederlands gebarentaal is dat het vrij kostbaar is. Je moet iemand inhuren om dat te doen, dat zal geld kosten. Of je moet een doof persoon vragen of dat die daar tolkuren voor wil inleveren. Want ieder doof persoon heeft recht op een aantal uren waarmee ze de tolk kunnen bekostigen. En de overheid betaalt voor die toegankelijkheid de uren van de tolk. Dat kan, maar dan moet je natuurlijk wel een doof persoon betrekken bij de podcast. Maar als je dit zelf wil doen, zelf willen laten vertalen naar Nederlands gebarentaal, is dat niet goedkoop.

.

Dus beide hebben voor- en nadelen. Je kunt het ook allebei doen, dan is het perfect, dan heb je de volledigheid perfect te pakken. Dus dat is toe te juichen, maar ik kan me voorstellen dat als je ergens mee begint of als je maar een kleine podcast maakt, dat het dan moeilijk haalbaar is. Dus ik wil jullie ook niet ontmoedigen. Ik wil jullie vooral erover laten nadenken. Maar dit is wel realiteit.

.

Ik heb het idee dat ik er heel snel doorheen ga, misschien moet ik wat meer rust pakken.

.

Er zijn een aantal dingen die jullie kunnen doen. Jullie kunnen bijvoorbeeld nadenken over jullie eigen privilege. Jullie hebben namelijk toegang tot de wereld aan informatie. Wij niet, wij hebben maar heel beperkte keus tot, nou ja, tot nu toe vier podcasts die toegankelijk zijn. Jullie kunnen overal altijd alles luisteren en horen, heel veel informatie bereikt ons niet. Dus daar eens al over nadenken is al iets wat je kunt doen.

.

En een belangrijke vraag is: hoe ga je dat hearing privilege inzetten? Je kunt inderdaad erover nadenken om je podcast toegankelijk te maken. Dat is eigenlijk mijn conclusie: maak alsjeblieft je eigen podcast toegankelijk. Als jullie het niet doen, draag je bij aan de uitsluiting van doven, slechthorenden. Dan is er weer iemand die toegankelijkheid, of die de informatie niet toegankelijk maakt. En ik ben niet de enige, ik ben een van miljoenen.

.

Maar als er één is die het wel doet, is het al heel fijn en dan draag je al bij aan een toegankelijkere wereld. En jullie zijn er die ons toegang kunnen geven tot jullie wereld. Wij kunnen jullie toegang geven tot onze wereld, maar jullie kunnen ons ook toegang geven tot jullie wereld. Dus please maak je podcast toegankelijk.

.

En ook dat is leuk, een podcast toegankelijk maken, absoluut. En nodig ons uit voor je podcast. Wij hebben veel te vertellen. Wij hebben allemaal verschillende expertises, ieder heeft zijn eigen opleiding gedaan, we hebben eigen hobby’s, daar vertellen wij graag over, dus nodig ons eens uit voor een podcast. Je kunt ons uitnodigen om mee te praten in je podcast, als gast, of we kunnen meewerken aan de podcast om socialmediamanagement te doen of om dingen te schrijven, of bedenk het maar. Betrek ons. Wij willen graag onderdeel zijn van jullie podcasts.

.

En belangrijk is: maak geen podcast over ons, maar maak een podcast met ons.

.

En dat was het alweer, dus ik geef het woord aan Darice. Tenzij jullie nog vragen hebben trouwens. Ja?

.

Iemand uit het publiek: Er zijn podcasts die veel sfeergeluiden hebben, hoe wil je die in een audiotranscript terugzien?

.

Lisa Hinderks: Dat kan bijvoorbeeld, wat er in ondertiteling wel eens gebeurt is dat je tussen haakjes ziet staan: iemand schreeuwt hard, of er gaat een deur dicht. Dat kan. Maar het is natuurlijk ook de keuze hoe je dat soort kleine dingen kunt vangen. Soms staat er ook wel eens muziek tussen haakjes, dan denk je: wat voor muziek? Is het jazz of is het… geen idee. Dus nadenken over hoe je dat soort dingen wil weergeven. Maar dat kan tussen haken, kun je een beschrijving geven. Of bijvoorbeeld een kopje valt om, of dat soort dingen kun je meenemen. Want mensen reageren daarop. En als wij geen idee hebben wat er in gebeurt, kunnen we dat lezen. Dus op die manier, door details op te nemen, kun je ook enigszins de sfeer beschrijven. Of je kunt, de spreker heeft bijvoorbeeld een Limburgs accent of zo, ik zeg maar wat he – dat kan een toevoeging zijn aan het transcript. Want mensen reageren op elkaar om een bepaalde reden en soms weten wij die reden niet waarom mensen zo reageren omdat wij de context niet meekrijgen. En soms zijn dat soort details best belangrijk.

Zijn er nog andere vragen?

.

Iemand uit het publiek: Als het nou gelukt is podcast toegankelijk te maken, heb je tips hoe ik de dove en slechthorende gemeenschap kan bereiken?

.

Lisa Hinderks: Hele goede vraag, een leuke vraag ook. Ja. Ik denk ook dat wat ik net zei: wij kijken nooit naar podcasts, we zijn er nooit naar op zoek, want we weten: die zijn niet toegankelijk. Dus hoe zorg je ervoor dat die wel bij ons terechtkomt? Je kunt het proberen via belangenorganisaties van doven, te laten weten: hey deze is toegankelijk. Of via social media, contact met mensen en dat laten weten en proberen dove activisten zoals ik en anderen te laten weten en wij delen dat dan echt wel in ons netwerk. De dovengemeenschap is heel klein, we kennen elkaar allemaal, iedereen kent elkaar zo’n beetje, dus dat gaat via via heel snel. Dus dat zou ik doen denk ik, dat zou mijn tip zijn. Ja. Is dat handig?

Nog andere vragen?

.

Iemand uit het publiek: Vind je het wel fijn om te lezen?

.

Lisa Hinderks: Ik denk op dat gebied dat behoeftes kunnen verschillen. Wat ik net zei: ik vind kijken fijner, precies wat jij zei: zo’n transcript dan lees ik liever een artikel in de krant. Misschien dat het voor Darice anders is. Misschien als je het aan haar vraagt, heeft ze misschien wel een heel ander idee erover. Maar soms is het wel prettig om een gesprek tussen twee mensen te kunnen lezen, dat is toch anders dan een artikel. Een gesprek, hoe mensen op elkaar reageren, is soms toch ook wel leuk om mee te krijgen, hoe dat gaat. Maar mijn voorkeur zou zijn een vertaling naar NGT, maar ik weet dat dat niet haalbaar is voor iedereen. En iedereen heeft ook andere behoeften daarin.

.

Iemand uit het publiek: Weet je ook hoeveel het kost om naar NGT te vertalen?

.

Lisa Hinderks: Ja, dat is een goed punt. Ik weet niet hoeveel tijd erin gaat zitten en hoeveel dat dan kost. Voor subsidie kan dat zeker, als je begint met een podcast, als je dat al in het begin in de begroting de toegankelijkheid ook meeneemt, kun je dat ook in de aanvraag meenemen. Wat dat kost weet ik niet precies, ik weet alleen dat het niet goedkoop is. Wat de precieze bedragen zijn zou ik niet weten, nee.

.

Iemand uit het publiek: [onverstaanbaar]

.

Lisa Hinderks: Online kun je tolken zoeken. RTGS en NBTG. De stichting RTGS is de Stichting voor Tolk Nederlandse Gebarentaal en de NBTG is de Nederlandse Beroepsvereniging voor Tolken Gebarentaal. Zeg ik het goed? Ja. En daar kun je meer informatie vinden over de inzet van tolken en de kosten daarvan.

.

Nog meer vragen? Laatste kans he. Ik ben straks weg, laat ik het over aan Darice, kun je mij niets meer vragen. Ok, Darice. The floor is yours. En dank jullie voor de aandacht.

.

[het publiek klapt]

.

One’sy Muller: Darice heeft een schrijftolk meegenomen en gaat in op de vragen: hoe maak je een goed transcript, hoe publiceer je dat, waar moet je op letten en hoe breng je de toon, stijl en emoties over? En hoe omschrijf je muziek? Dus eigenlijk een mooie aanvulling op wat Lisa net heeft verteld.

.

Darice de Cuba: Zo, goedemiddag. Even wennen om hier te staan. Ik zit al bijna twee jaar opgesloten in huis. Goed, dus ik ga praten met jullie over inclusieve transcripten en leesbaar voor mensen en zoekmachines.

.

Ik heb al een korte introductie gehad. Ik ben dus front-end developer. Dat betekent dus dat ik de voorkant van de website bouw en zo. Daarnaast ben ik ook speaker en expert, ervaringsdeskundige inclusive design en diversiteit. En zoals Lisa activist is eigenlijk in jullie wereld ben ik meer voor online bezig. Toegankelijk maken en inclusief, kun je denken bijvoorbeeld: we hebben allemaal thuis eten besteld tijdens de pandemie. En voor ons is dat niet echt toegankelijk. Maar dat is voor een andere presentatie.

.

Verder als hobby heb ik ook een foodguide voor Den Haag, waar leuke plekjes om te eten. En maak ik ook graag straatfotografie.

.

De Nederlandse podcast, we hebben het er al over gehad met Lisa: geen tot weinig transcripties beschikbaar. En de enige zijn inderdaad Ziek en De plantage van onze voorouders die volgens mij recentelijk uit is. En ik wist ook helemaal niets, maar een van de makers heeft me er via twitter op geattendeerd dat er transcripten zijn, dus zo weet ik het. En dan heb je Vasilis van Gemert, is een docent aan de Hogeschool van Amsterdam voor multimedia design. Hij heeft ook drie podcasts en een is actief, wel in het Engels. En hij laat ze allemaal transcriberen. Die van hem zijn compleet. Dat zijn de enige die ik mee bekend ben.

.

Soms hebben sommige podcasts in Nederland af en toe een episode die ze getranscribeerd hebben, maar dat dumpen ze gewoon in een pdf-bestand en gooien ze online, en dat is gewoon helemaal niet fijn. En ook niet toegankelijk. En vaak zijn ze niet makkelijk vindbaar. Ik werd geattendeerd op De plantage van onze voorouders, dus ik ging op de website kijken en ik kijk en ik zoek en ik kan het nergens vinden. Het stond er wel, maar ik moest heel hard zoeken, het was niet duidelijk. Je zag: luister dit, luister dat, maar de transcripts keek je helemaal overheen. Dus dat is ook een probleem: sommige podcasts hebben transcripten maar je moet heel hard zoeken ernaar. En als ze soms aanwezig zijn – vooral in Amerika heb je veel transcripts – en vaak zijn ze niet echt lekker leesbaar.

.

Ik ben iemand, ik zit op mijn telefoon te lezen: oh ja er is een nieuwe aflevering van een of andere podcast, dat lijkt me interessant. Dan ga ik zoeken naar een transcript en dan leest dat echt niet makkelijk. Dus het is belangrijk dat je makkelijk kunt lezen.

.

Zoals Lisa zei: tijdens de pandemie werd podcasten heel populair in Nederland, alleen was het voor ons helemaal niet toegankelijk. Voor mij voelde het echt als een groep vrienden die in een cirkel staan allemaal met hun rug naar mij toe. Dus iedereen zat thuis, mensen zaten podcasts te maken, mensen praatten over podcasts en jij kan dat dus helemaal niet aan meedoen.

.

Ik heb al met podcasters gesproken en dit percentage vorig jaar gegeven en een vaak voorkomende reden is: we hebben geen geld en we hebben geen tijd. Maar toegankelijkheid moet net zo vanzelfsprekend zijn als jullie microfoon waarmee jullie de podcast opnemen, de software waarop jullie de podcast editen, daar steken jullie heel veel moeite in, de research kost ook geld en dat is belangrijk. En eigenlijk zou toegankelijkheid ook even belangrijk moeten zijn. En nou komt het geld: ik snap het wel, dingen kosten geld. Soms zie ik, er zijn een paar podcasts in Nederland die heel professioneel zijn, superstrakke website en alles, en als front-end developer weet ik hoeveel geld dat kost. En dan hebben ze een speciale aflevering en ik weet ook dat sommige per aflevering sponsors zoeken en dan staat erbij wie er allemaal gesponsord heeft. Dan denk ik: dan kun je ook een sponsor zoeken voor de transcripties.

.

Bijvoorbeeld Ziek de podcast heeft dat helemaal met vrijwilligers gedaan. Toen Tamar de podcast begon heeft ze mij benaderd of ik heb haar benaderd en ik was volgens mij de tweede persoon die ze geïnterviewd heeft. Toen leerde ze mij kennen: oh je bent doof. Ik zei: ja. Oh maar hoe ga je naar de podcast luisteren? Ik zei: kan ik dus niet. Toen zei ze: dan moet ik wel een transcript regelen. En dat heeft zij dus met vrijwilligers gedaan, puur vrijwilligers hebben dat voor haar gedaan.

.

Je hebt ook donaties, kun je ook vragen. Er zijn misschien mensen die graag willen doneren en dan speciaal om transcripties te bekostigen. En wat je nooit moet laten doen is mensen die een beperking hebben laten betalen voor die extra toegankelijkheid.

.

Nou zijn er, ik ga dat even laten zien, je hebt Getikt Worden. Dit is een service in Nederland. Vasilis van Gemert, die docent, hij gebruikt deze service en al zijn episodes zijn altijd getranscribeerd. Je kunt op de website gaan kijken en deze slides kun je zo online vinden. Dan kun je zoeken en kijken wat de prijzen zijn om een episode te laten transcriben. Ik geef deze vijf sterren, niet dat ik persoonlijk met hen heb gewerkt, maar van andere podcastmakers heb ik gehoord dat ze goed zijn en ze worden vaak gebruikt. En het is een Nederlandse dienst.

.

Dit [uitgetyptworden.nl] is ook eentje die ik voorbij zag komen, kunnen jullie ook kijken, ik stel altijd voor om direct contact op te nemen en te bespreken wat ze doen en hoe ze dat doen en alles.

.

En de laatste ben ik recent tegengekomen, dat is Happyscribe. Die is meer internationaal, maar ze doen ook Nederlands. En deze heeft volgens mij verschillende pakketten. Eentje die automatisch transcribet en eentje die iemand doet. En logischerwijs eentje die iemand doet zit minder fouten in, maar je zou het ook automatisch kunnen doen, dan is de grootste hap al gedaan. Het enige wat jij zou moeten doen dan is er doorheen, de fouten corrigeren en er extra doorheen. Dus er zijn keuzes wat je ermee kunt doen.

.

En natuurlijk kun je altijd zoals Tamar een vrijwilliger vinden die er graag naar luistert en gewoon typt wat er gezegd wordt, dat kan ook.

.

Een hele leuke ding vond ik, dit is zo’n website Smashing, dit is voor webdevelopers, een soort wereldwijd website. En gedurende de pandemie moest alles online en zij geven meet-ups. Wat zij hebben gedaan is: zij hebben een bedrijf aangenomen, Balsamiq, en dat is een partner, en die zijn specifiek voor het vergoeden van de live caption tijdens de meet-up.

.

Dus dat kun je ook doen: misschien kun je een bedrijf of instantie vinden en die krijgt dan een mooie banner en dat is dan onze partner in toegankelijkheid. En dankzij dit partnerbedrijf kunnen wij transcripties aanbieden. Ook een manier dat je bijvoorbeeld een samenwerkingsverband kunt aangaan met sommige bedrijven of instellingen.

.

Genoeg ideeën, je moet creatief zijn in hoe je het aanpakt om sponsors of partners te krijgen om transcripties te vergoeden.

.

De voordelen zijn niet alleen toegankelijkheid natuurlijk. Ik vertelde net dat je pdf’s hebt en het probleem van een pdf is dat als je dat dumpt op je website, gaat de zoekmachine rechtstreeks naar de pdf. Dus iemand zocht naar De plantage van onze voorouders en komt dan – stel je voor zij hadden een pdf, dan komen ze op die pdf. Dan kunnen ze niet doorklikken naar je website want het is gewoon een pdf. Daar verlies je alweer de bezoekers, want die gaan weg. Niemand gaat echt in de adresbar kijken en dan terug naar jullie website om te kijken wat er nog meer is. Pdf’s voor iemand die blind of slechtziend of met een schermlezer leest – zijn jullie bekend met schermlezers? Dus dat is software en leest alles wat online staat. En een pdf is niet toegankelijk voor schermlezers.

.

Dus dan krijg je meer bezoekers vanwege de search engine. Dus mensen komen binnen en je krijgt ook meer bezoekers als er ook meer bewustzijn in de dovengemeenschap is. ‘Oh wisten jullie, er is een podcast…’ Dus snap je? Je verbreedt de doelgroep, er komen meer bezoekers.

.

En natuurlijk heb je een hogere ranking want Google kan het bestand niet scannen, maar kan wel een transcriptie scannen. Dus alle onderwerpen die je behandelt dragen bij aan de ranking in google. Dus als je hele specifieke onderwerpen behandelt in je podcast en je hebt transcripties ervan, gaat het steeds beter scoren in zoekmachines.

.

Het is ook makkelijk doorzoekbaar. Ik kan me voorstellen: er zijn podcasts die heel lang zijn. Een uur, anderhalf uur, dan heb je dat hele ding afgeluisterd en denk je: wat zei die persoon? Ik wil net dat ding op twitter zetten of zo. Wat ga je doen, zoeken in de podcast? Dan kun je makkelijker de transcriptie openmaken. En je weet wel ongeveer wat ze gezegd hebben, dus dat kun je snel opzoeken. Stel je wil het laten vertalen naar een andere taal. Dus je content is gewoon veel meer inzetbaar met transcripties. Dus het is niet alleen voor doven of slechthorenden – de doeleinden zijn veel meer.

.

Hoe moet je een transcriptie plaatsen? Zoals ik al zei: niet in een pdf plaatsen en dumpen op je website. Maar als een html, als een webpagina.

.

Zorg voor structuur. Ik denk, degenen die websites hebben hebben vaak templates, jullie webbouwer zorgt voor templates. Dan kan de template daarvoor zorgen. Dus een mooie titel, dan een subtitel en zoekmachines kijken ook naar die dingen. Het is ook leesbaar, vooral als je op je smartphone bent, dat leest rustig, dat leest makkelijk.

.

De naam van de sprekers kun je ook onderscheiden door vetgedrukt of een kleurtje erachter te doen, zodat je steeds die wisseling goed kan volgen. En hou rekening met kleur, want sommige mensen zijn kleurenblind of zien andere soort kleuren. Dus als je rode tekst op groene achtergrond gaat zetten, kunnen veel mensen dat niet goed lezen. Ik ben niet kleurenblind, maar zelfs ik heb moeite met bijvoorbeeld lichtgrijze tekst op een witte achtergrond. Dus met die dingen moet je ook even rekening houden.

.

Daarnaast vroegen jullie ook: hoe doe je het met geluiden of toon? Alle podcasts hebben een jingle of zo. Dus dan zeg je, misschien is het populaire muziek of zo, dan zet je dat schuingedrukt en ik heb voorkeur voor bijvoorbeeld een monotype lettertype en dan tussen haakjes zet je bijvoorbeeld upbeat muziek. En dan presentator is Marieke, [Marieke lacht], die dingen zet je erin. Het moet niet steeds he, dus als iemand steeds lacht moet je dat niet blijven schrijven, maar als het de flow van de toon… Misschien zijn ze leuk begonnen en is het onderwerp even verdrietig. Ik heb ook soms een podcasttranscript gelezen en die zei: de stem breekt een beetje of dat soort dingen. Dat draagt bij aan hoe je het leest.

.

Het kost extra tijd maar dan heb je wel een goede ervaring. Ik snap dat je een geluidwereld nooit 100% kunt overdragen op tekst, maar als je je best doet is dat al heel veel.

.

Dan witregels, dus niet de tekst opeengeplakt. Witregels tussen de sprekers. En laat de tekst helemaal over het scherm gaan. Het is net als een artikel dat je op Volkskrant of Nu.nl leest: je wil snel lezen en compact lezen, dus zorg ervoor dat het lekker leest. Dat kunnen jullie ook allemaal voor jullie zelf bepalen, want jullie lezen ook dingen elke dag op een scherm.

.

Een heel belangrijk ding is: de hele podcast en niet alleen de highlights of een samenvatting. Dat is gatekeeping. Je geeft aan je horende luisteraars een uur lang gesprek en ik wil dat ene uur ook precies op transcript hebben. Ga niet voor mij bepalen wat in dat ene uur belangrijk is voor een transcript. Je maakt dan onderscheid, dat is het privilege, horenden krijgen dit en doven krijgen dit. Dus je moet dat onderscheid niet doen.

.

Zoals ik net vertelde: De plantage van onze voorouders heeft wel een transcript, maar je kunt het nergens vinden. Dus je moet het makkelijk zetten op de site. Laat ik zo zien hoe.

.

Eerst van De plantage, die heeft wel een transcript. Dan heb ik het geluid bovenaan en dan zie je alle namen vetgedrukt. En volgens mij is dat de voice-over. Dus ‘Het is maart 2020’, daar moest ik eigenlijk op komen. Alles is eigenlijk voice-over in podcasts, maar jullie weten beter dan ik hoe je dat moet aangeven. Dat bracht me even in de war toen ik begon met lezen. Maar je ziet schuingedrukt: muziek verborgen verleden. En man die lacht. Dus dat leest wel fijn. Het is niet heel veel werk, het is gewoon… Het is een goed voorbeeld om te kijken hoe dat mensen. Persoonlijk zou ik zeggen: stem die vertelt en het gesprek zou ik een onderscheid geven, want even was ik in de war. Dus dat is duidelijk.

.

Dit is dus Smashing Podcast in het Engels. En als je een kleurtje wil gebruiken, zie het is een heel rustige tekst, het is heel compact, er is lijnhoogte tussen de zinnen en de gekleurde namen. Er zijn voorbeelden genoeg te vinden en je moet kiezen welke bij je website past. Of welke je fijn vindt om te proberen.

.

Dit is die ene van Vasilis. Nou dat is natuurlijk meer ontwerp want hij is een docent design. Maar hij gaat heel veel verder en bij deze podcast hebben alle afleveringen een eigen ontwerp. Elke aflevering heeft een transcript en hij experimenteert hiermee. En soms stuur ik hem een bericht van: dit transcript is helemaal niet te lezen. Maar het is een experiment voor hem.

.

En dan heb je dus een vlog, wat Lisa ook voorstelde. Deze [The Sarah Silverman Podcast] vind ik wel fijn. Eerst de automatische captioning van youtube, niet het beste. Sommige mensen denken dat het goed is, maar Sarah is iemand die duidelijk spreekt, niet te snel, en ze articuleert, dus daar is de automatische captioning best wel goed. Het voordeel is dat haar gezicht te zien is, dus ik kan zien wat haar toon is. Ik kan zien als ze sarcastisch bezig is, als ze echt verdrietig is. En dat helpt. Dus ik vind een vlog – ze noemt het zelf een podcast, maar het is alleen op youtube beschikbaar. En dus als jullie van plan zijn om te laten filmen, ze zit gewoon alleen in een kantoor met een camera en volgens mij zit haar producer naast haar. Dus dat is ook een idee als je verder wil uitbreiden.

.

Nu heb je een transcript, nu wat? Op je website kan je… Ik vind het graag, ik wil er niet naar zoeken. Dus maak een menu en in het menu transcripties. En dan deel het gewoon, dus seizoen 1, aflevering 1 en 2, dan vind je dat er een transcript is. En geef ze elk een transcriptpagina. Ga niet jouw afleveringpagina volproppen als dat niet moet. Dus geef het een eigen pagina. En zoals ik zei: je kunt aan je websitedeveloper of zo, je kunt gewoon een template maken of laten maken, en dan hebben ze allemaal meteen dezelfde layout.

.

Als je eenmaal in het menu hebt, heb een link naar de websitenavigatie, dus dat is makkelijk vindbaar. Want een doof persoon gaat niet op zoek naar het geluid, die wil gewoon het transcript hebben. Zet een duidelijke link naar het transcript per aflevering. Dus ik wil er niet echt naar zoeken. En soms heb je een afleveringpagina ‘luister naar onze spotify, of apple of itunes’ en zet ‘of lees onze transcripties’, dat is gewoon heel duidelijk.

.

Dan is het klaar en moet je het promoten. Iedereen is zo van: oh ja de nieuwe aflevering is eruit. Dan zeg je: transcripten zijn ook beschikbaar. Als ik het zie, ik twitter het altijd als iemand transcripten heeft gezet. Lisa is meer in de dovengemeenschap dan ik, maar ik volg wel een aantal dove mensen op twitter en zij volgen mij ook, dus als zij het interessant vinden gaan zij het retweeten – je weet hoe dat gaat. Dus maak altijd bekend via social media of zo dat je ook transcripties biedt. Dus gewoon één extra benoeming erbij.

.

Zo, zijn er vragen?

.

Iemand uit het publiek: Even ter verduidelijking: elk transcript een eigen pagina, bedoel je dan dus dat het niet onder de aflevering staat of bedoel je echt elke keer een eigen linkje, een eigen url?

.

Darice de Cuba: Precies, precies, dat kan. Het kan ook onder de aflevering, ik zie dat wel, maar ik ken ook podcasts die heel veel informatie hebben per aflevering en dan moet je heel erg scrollen, scrollen, behalve als je een paginalink kunt maken ‘spring meteen door naar het transcript’, dus dat bedoel ik. Ik wil niet door alle andere informatie heen, ik wil gewoon het transcript hebben. Dus net als dat mensen meteen doorkunnen naar spotify of zo, ik wil ook gewoon door naar transcripties. Dus je kunt het doen onder je… Ja, maar misschien een skiplink zodat je meteen naar de transcriptie gaat, of je zet het in het menu. Ja.

.

Iemand uit het publiek: Het lijkt mij wel handig om het in de shownotes… Ik doe altijd mijn shownotes per aflevering, ook een link naar het transcript te maken, want soms komen mensen op het onderwerp en op je podcast misschien door die ene aflevering en weten op die manier direct de aflevering te bereiken waarvan zij het transcript willen lezen. Is dat een idee? Behalve een menu met alle transcripts ook per aflevering? Want niet iedereen luistert alle afleveringen.

.

Darice de Cuba: Ja. Ik zeg altijd: hoe meer, hoe beter. Dus je kunt het gewoon op de pagina zetten. En zelfs als je het op de menu zet en het zit op de pagina van de aflevering, je geeft het zijn eigen pagina, dus je linkt rechtstreeks. Dus als mensen op je shownotes binnen komen hebben ze het al. Maar als iemand gewoon op de websitehomepage komen hebben ze het al. Dus dan heb je twee manieren om binnen te komen op de transcripties.

.

One’sy Muller: Wat als je geen website hebt?

.

Darice de Cuba: Dat is een goeie. Ik ben er nog geen tegengekomen. Of ja, eigenlijk wel. Ik luister graag naar Technotalk, kennen jullie die? Dat is van een comedian standup uit Amerika, ze is ook een podcast begonnen. Ik dacht: dat wil ik wel eens zien. En het heeft geen website, het heeft niets. Het staat alleen op spotify volgens mij. Maar ja, dan is het balen. Dan moet je een website maken speciaal voor je transcripties. Ja.

.

Als jullie op twitter kijken kunnen jullie als het goed is de link naar de slides vinden. Bedankt.